Facebook

Wydarzenia

powrót
Oświecenie
  • Gdzie:Warszawa
  • Kiedy:Chanuka 5775, 16-23 grudnia, godz. 18:00

Oświecenie

W tym roku z okazji Chanuki wspólnie z Gminą Wyznaniową Żydowską w Warszawie, Domem Kereta i Instytutem Polskim w Tel Avivie postanowiliśmy zrealizować projekt pomysłu izraelskiego studia architektonicznego Talmon Biran, w ramach którego przez osiem wieczorów Chanuki o godzinie 18:00 świece chanukowe zapłoną w budynkach, które przetrwały wojnę i były w jakiś sposób związane z przedwojenną społecznością żydowską.

Celem tego projektu jest przywracanie pamięci o żyjących w przedwojennej Warszawie Żydach i miejscach, w których mieszkali, pracowali, uczyli się i spędzali swój wolny czas. 
Chanukije będą ustawione w oknach tych budynków tak, aby były widoczne dla jak największej liczby odbiorców, widzów, przypadkowych przechodniów. Do zapalenia świec zapraszamy wszystkich chętnych.

Miejsca, w których będziemy zapalać świece:

  Ulica obecną nazwę, która wynikała z braku zabudowy, Próżna uzyskała w 1770.

Ulica Próżna powstała w 1770 roku, ale dopiero w drugiej połowie XIX wieku pojawiła się koncepcja przedłużenia Próżnej do placu Grzybowskiego. Po rozebraniu kamienicy Adolphów, na działkach wytyczonych po obu stronach nowego odcinka Próżnej wzniesiono cztery trzypiętrowe kamienice (nr 5, 7, 9 i 10) zaprojektowane przez Franciszka Braumana. Pod koniec XIX wieku wśród mieszkańców ulicy Próżnej przeważała ludność żydowska. Ulica miała charakter handlowy. We wrześniu 1939 zabudowa Próżnej częściowo spłonęła.

Próżna jest jedyną z nielicznych warszawskich ulic, której fragment obustronnej zabudowy (kamienice nr 7, 9, 12 i 14) przetrwał zagładę getta. W 1987 wszystkie cztery budynki zostały wpisane do rejestru zabytków.

Dzisiaj pod numerem 12 znajduje się kawiarnia Cafe Próżna.

 

 

ul.Jaktorowska 6 - W tym budynku mieścił się Dom Sierot założony przez Janusza Korczaka i Stefanię Wilczyńską. Sierociniec został otwarty 7 października 1912 roku i funkcjonował do 1942 roku. Kiedy w 1940 roku hitlerowcy utworzyli Getto Warszawskie budynek ten pozostał po aryjskiej stronie a Dom Sierot został przeniesiony do gmachu Szkoły Handlowej im. Roeslerów, a następnie w 1941 roku do gmachu Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Pracown-ików Handlowych i Przemysłowych przy ulicy Siennej 16. W sierpniu 1942 roku Janusz Korczak wraz z dziesięcioma wychowawcami i 192 sierotami zostali przewiezieni do obozu zagłady w Treblince.

Dziś w tym budynku znajduje się Dom Dziecka nr 2 im. Janusza Korczaka oraz Ośrodek Dokumentacji i Badań Korczakianum.

Róg Żelaznej i Grzybowskiej (Żelazna 63-65) - Dawna Fabryka „Duschik i Szolce” i brama do getta. Pozostałości po kompleksie budynków powstałym w latach siedemdziesiątych XIX wieku, w którym znajdowała się Fabryka Wyrobów Żelaznych "Duschik i Szolce" oraz przylegający do niej dom Józefa Duschika. Budynek wpisany do rejestru zabytków, aktualnie objęty pracami konserwatorskimi i rewitalizacyjnymi.

Mieszkanie Ninel Kameraz-Kos przylegające do Izraelickiego Domu Sierot. Izraelicki Dom Sierot – Gmach Wychowawczy Warszawskiej Gminy Starozakonnych im. Michała Bergsona wybudowany w latach 1911-1914 (dawniej Petersburska). Autorami projektu są architekci Henryk Stifelman i Stanisław Weiss. Architektura budynku nawiązuje do tradycji polskich, wzorując się na stylu zamków-pałaców, kamienic oraz późnorenesansowych spichlerzy w Kazimierzu Dolnym. Budynek miał służyć dzieciom żydowskim mieszkającym na Pradze, a główną jego funkcją było zapewnienie właściwych warunków nauki, zabawy i higieny. Mieścił szkołę dla 550 uczniów, ochronkę dla 150 dzieci i przytułek – interna t dla 100 pensjonariuszy. Niestety w kilka dni po inauguracji rozpoczęła się I wojna światowa, a gmach zajęły wojska rosyjskie. W 1915 roku przejęty w ręce pruskie, dopiero w 1917 roku działalność wychowawcza gminy żydowskiej może być kontynuowana. W okresie II wojny światowej budynek zajmowany był przez Szpital św. Ducha, a później przez niemieckie urzędy. Od 1954 roku w budynku mieści się teatr dla dzieci "Baj".
Przez lata w budynku przylegającym do Teatru "Baj" mieszkała Ninel Kameraz-Kos - malarka i badaczka obyczajów polskich Żydów, autorka książki "Święta i obyczaje żydowskie".


ul.Sienna 41, 43, 45 - kamienice mieszkalne, które znajdowały się na terenie Getta Warszawskiego do października 1941 r.

W budynku przy ulicy Siennej 41 mieszkała Mary Berg autorka "Dziennika z getta warszawskiego". 
Przy Siennej 43 w kamienicy zaprojektowanej przez Sigalina i Gelbarda mieszkali Abram Sztolcman oraz Beniamin Zabłudowski radcy Judenratu. W tym samym budynku mieścił się również sklep spożywczy oraz gabinet dr Marii Landau. 
Pod numerem 45 znajdował się gabinet kosmetyczny J.Danieli.

Dziś chanukije zostaną zapalone w szkole muycznej Fabryka Muzyki (Sienna 41), galerii Kuratorium (Sienna 43A) i Salonie Fryzjerskim Figaro (Sienna 45).

 

 

Ulica Ząbkowska istniała już od XVI wieku jako droga graniczna między Pragą a Skaryszewem w kierunku Woli Ząbkowskiej (dzisiejszych Ząbek), od której to wywodzi się współczesna nazwa ulicy. Zabudowa ulicy została w znacznym stopniu zniszczona podczas wielkiego pożaru w czerwcu 1868 roku, około 30 drewnianych budynków zostało przez niego strawionych. Nieliczne budynki przetrwały, a nowe kamienice zaczęły powstawać w latach 80. i 90. XX wieku. Dobrym impulsem było to, że Ząbkowska była wówczas głównym traktem wychodzącym w kierunku północno-wschodnim, ku Petersburgowi. W 1919 roku otwarto pierwszy fragment torów tramwajowych, lecz dopiero w 1921 roku wzdłuż ulicy poprowadzono linię tramwajową aż do pętli na Radzymińskiej. W okresie międzywojennym wielu mieszkańców Ząbkowskiej było pochodzenia żydowskiego, znajdowało się tutaj miele domów modlitwy, m.in. pod numerami 7, 11 oraz 12.

Zabudowa ulicy nie została zniszczona podczas II wojny światowej. 30 czerwca 1968 roku zlikwidowano linię tramwajową wzdłuż ulicy.

Dzisiaj chanukija zapłonie pod numerem 11, gdzie mieści się pub Łysy Pingwin.


Mykwa – żydowska łaźnia rytualna. Budynek zachował się na Pradze Północ, jako jedyny obiekt w Warszawie. Wybudowany został w latach 1911 –1914 według projektu architekta z Berlina Nauma Hornsteina.Była to część dużego zespołu zabudowań praskiej gminy żydowskiej. Budynek mykwy zbudowano z czerwonej cegły. Posiada on dwa skrzydła: frontowe, które liczy dwie kondygnacje i zachodnie oraz detale architektoniczne: gzymsy, obramienia okien i pilastry. Niestety nie zachowała się attyka z cokołami, pomiędzy którymi umieszczone były balustrady. We wnętrzu mykwy znajdował się basen z wodą o powolnym przepływie, a do dzisiaj zachowały się elementy dawnego wystroju posadzki i marmurowe schody.

Po zakończeniu II wojny światowej obiekt został przebudowany i przeznaczony na siedzibę Centralnego Komitetu Żydów Polskich.

Później mieściło się w nim przedszkole, a obecnie swoją siedzibę ma Wielokulturowe Liceum Humanistyczne im. Jacka Kuronia. Budynek należy do Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie. 

 

Korzystanie z naszej strony oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie, z których niektóre mogą być już zapisane w folderze przeglądarki.
Więcej informacji można znaleźć w Polityce plików cookies.
Akceptuję Politykę plików cookies (Nie pokazuj mi więcej tego powiadomienia).